"Bouddhisme, corps et machines – les sound systems de Phetchabun , Thaïlande (2016-2019)"
Thèse réalisée sous la co-direction de Dana Rappoport (CASE/EHESS) et Sabine Trebinjac (LESC – Université de Paris Nanterre)
Le jury sera composé de :
Julien Bonhomme (LAS – ENS), rapporteur
Bénéd
icte Brac de la Perrière (CASE – EHESS), rapporteure
Ward Keeler (University of Texas, Austin)
Dana Rappop
ort (CASE – EHESS), co-directrice
Stéphane Rennesson<
/strong> (LESC – Université de Paris Nanterre)
Sabine Trebinja
c (LESC – Université de Paris Nanterre), co-directrice
;
Salle B.016, Bâtiment B (Grappin), Université Paris Nanterre.
Les modalités de la soutenance (présentiel ou semi-présentiel) sont encore à déterminer, la jauge de la salle pour être vue à la hausse ou à la baiss e selon les consignes en vigueur. Dans le cas d'une soutenance en semi-prés entiel, un lien pour y assister à distance sera communiqué aux personnes in téressées (merci de vous manifester à l'adresse suivante : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.).
Résumé ;:
Cette thèse étudie les sound systems à Phetchabun, provin ce à la lisière des régions du Nord, du Centre et du Nord-Est de la Thaïlan de. L’usage du sound system, dispositif électro-acoustique mobilisant des r egistres extrêmes du son et des effets sonores (réverbération, écho, distor sion, ubiquité), y est généralisé. Il est utilisé au quotidien et dans les rituels locaux pour diffuser aussi fort que possible des contenus divers af in d’être entendu par un maximum de personnes. En étudiant la perception, l a variété des dispositifs – musicaux, liturgiques, audiophiles mais aussi r ituels et étatiques – la thèse illustre les fonctions du sound system. Pour quoi l’utiliser ? Qu’a changé son incorporation et sa généralisation d ans le monde sonore de Phetchabun et de Thaïlande ? Pour y répondre, l es outils de l’ethnomusicologie, de l’anthropologie de la musique et du son ainsi que les méthodes de l’anthropologie du bouddhisme et du rituel sont mis à profit.
Si le sound system transforme, sa généralisation tradui t aussi sa pertinence au sein de l’univers sonore qui l’accueille. Il s’int ègre ainsi dans une conception vernaculaire des médias et du son lui préexi stant, qui privilégie une logique de propagation dite « maximaliste&nb sp;» – plus il y en a, mieux c’est, plus c’est fort, mieux c’est. Par cette logique, le sound system renferme la possibilité, non seulement d’immerger l’individu dans le son, mais de le dissoudre dans le groupe : il éten d la communauté à la mesure de son irradiation sonore. L’Etat fait usage de cette fonction à travers un « corps sonore » national, créé par un réseau de sound systems coordonné sur l’ensemble du territoire. La puiss ance sonore est donc aussi proportionnelle au statut social de l’utilisateu r. D’autres ressorts peuvent être décelés lorsque des espaces et temporalit és mythiques sont recréés ou lorsque des formes archétypales et vibratoires comme le mandala sont manifestées par le son. Une quête du « ;son ultime » se dessine alors à laquelle s’adonne toutes les classes sociales grâce aux sound systems.
Mots-clés
Ethnomusic ologie – Thaïlande – Nord-Est (Isan) – Phetchabun – molam – sound systems – bouddhisme – phin prayuk (phin électri que) – sound studies – luk thung – musique populaire – As ie du Sud-Est – média.
Abstract :< /p>
This thesis focuses on the study of sound systems in the province of Phetchabun, located at the borders of the northern, northeastern and centra l regions of Thailand. The use of sound systems, an electro-acoustical appa ratus investing extremes registers of sound and sound effects (reverb, echo , distortion, ubiquity), is there generalized. It is used on a daily basis and for the numerous rituals, broadcasting as loud as possible different so und contents so as to be heard by, and gathered, the maximum amount of peop le. In studying perception, the variety of the machines – musical, liturgic al, audiophile, as well as ritual and state-implemented – this thesis inten ds to decipher the functions of sound system. Why using it? What have its i ncorporation and generalization changed in the Thai sound culture? The tool s of ethnomusicology, anthropology of music and sound, as well as methods o f anthropology of Buddhism and ritual will be put to use.
If sound sy stems transform, its generalization also indicates its relevance to the sou nd world that welcomes it. They are thus integrated into a vernacular media and sound theory that preexisted that favors a propagation logic called he re “maximalist” – the more, the better; the loudest, the better. Following this logic, the sound system has the possibility to, not only immerge indiv iduals in sound, but to dissolve them in a single collective body of listen ers: it extends community proportionally to the length of sound radiation e mitted. The State makes good use of this function through a national “sound body” consisting in a centralized grid of sound systems heard everyday and everywhere in the country. Sound power is also proportional to the social status of the user. But there are deeper motives at stakes; mostly sensible when mythical space-times are being recreated, or when archetypal vibrator y shapes as mandalas are manifested in sound. A quest of the ultim ate sound undertaken by all social classes and through sound systems is ong oing in Thailand.
Keywords
Ethnomusicology – Thailand – North-East (Isan) – Phetchabun – molam – sound systems – Buddhis m – phin prayuk (electric phin) – sound studies – luk thung – popular music – Southeast Asia – media.
บทความย่อของงานวิจัย
ตู้ระเบ ิดแผ่นดิน - เครื่องเสียงในอำเภอเมือง และอ ำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์
วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ศึกษาเรื่องเค รื่องเสียงในจังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งอยู่ติดกับภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเ ฉียงเหนือของประเทศไทย การใช้เครื่องเสียงที่นั้น สิ่งที่เรียกว่าเครื่องเสียง ก็คือ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่กระจายเสียงให้ดังที่สุด โดยเน้นเสียงทุ้ม เสียงกังวา น เสียงสะเทือนเป็นพิเศษ เครื่องเสียงนี้ใช้บรรเลงในงานแต่ละวัน รวมทั้งบรรเลง ในงานประเพณีท้องถิ่น โดยมีจุดหมายเพื่อให้มีเสียงดังมากที่สุดให้ผู้คนที่อยู่ รอบๆ จำนวนมากที่สุดได้ฟัง งานวิจัยนี้เอาตัวอย่างจากการศึกษาเอกสารเกี่ยวกับก ารสัมผัสของมนุษย์ และตัวอย่างจากการศึกษาด้านดนตรี ด้านพิธี ด้านทุกด้านที่เก ี่ยวกับเสียง เพื่อจะพยายามเข้าใจอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความเป็นมาของการใช้เคร ื่องเสียงว่า มีบทบาทอะไรบ้างในสังคมปัจจุบัน ทำไมต้องใช้เครื่องเสียง ใช้แล้ว มีการเปลี่ยนแปลงอะไร และเปลี่ยนแปลงอย่างไรในจังหวัดเพชรบูรณ์และในประเทศไทย เพื่อตอบเรื่องนี้ งานวิจัยนี้ได้ใช้เครื่องมือและทฤษฎีจากมนุษยวิทยา มนุษยดนต รีวิทยา มนุษยเสียงวิทยา รวมทั้งมนุษยวิทยาด้านพุทธศาสนาและจารีตประเพณี
เครื่องเสียงเปลี่ยนอะไรหลายอย่างแน่นอน แต่การที่จะได้รับความนิยมชมชอบ บ่งบ อกถึงการเข้าถึงสังคมโดยตรงของเทคโนโลยี่ ตัวอย่างเช่น เครื่องเสียงสอดคล ้องกับแนวคิดด้านสื่อสารที่ว่า ต้องสื่อสารให้ดังมากที่สุด แนวคิดนี้นักเขียนเ รียกว่า maximalist logic ซึ่งแปลง่ายๆ ว่า ยิ่งดังยิ่งดี ยิ่งเยอะยิ่งดี เครื ่องเสียงจึงสามารถทำให้บุคคลลืมตัวในสัญญาณเสียงที่กระจายออกมา และลืมตัวในกลุ ่มบุคคลที่ร่วมฟังสัญญาณเสียงนั้นด้วยกัน สัญญาณเสียงแบ่ง และขยายชุมชน รัฐก็ใ ช้อิทธิพลของเครื่องเสียงนี้ โดย ส.ว.ท. เสียงตามสาย และรถเคลื่อนที่ ที่กระจา ยเสียงทุกวัน ทั่วประเทศ อาจกล่าวว่าเครื่องเสียงมีอิทธิพลใหญ่ที่สุดของประเทศ ไทยก็ว่าได้ ความดังซึ่งเกี่ยวข้องกับอำนาจ และชั้นชนในสังคม แต่ว่าเครื่องเสี ยงมีบทบาทอย่างอื่นเช่น ตอนอยู่ในงานพิธี หรือตอนมีขบวนแห่ และมีบทบาทเกี่ยวกั บสุนทริยศาสตร์เป็นอย่างน้อย เครื่องเสียงเป็นเครื่องมือที่ดังที่สุดและไพเราะ ที่สุดซึ่งมีอิทธิพลต่อทุกชนชั้นในสังคม
คำสำคัญ
มนุษยดนตรีวิทยา / อีสาน / เพชรบูรณ์ / หมอลำ / เครื่องเสียง / สื่อ / พระพุท ธศาสนา / เสียง / พิณประยุกต์ / ลูกทุ่ง / เอเซียอาคเนย์ / ภูมิภาคเอเชียตะวัน ออกเฉียงใต้ / ประเทศไทย
"Bouddhisme, corps et machines – les sound systems de Phetchabun , Thaïlande (2016-2019)"
Thèse réalisée sous la co-direction de Dana Rappoport (CASE/EHESS) et Sabine Trebinjac (LESC – Université de Paris Nanterre)
Le jury sera composé de :
Julien Bonhomme (LAS – ENS), rapporteur
Bénéd
icte Brac de la Perrière (CASE – EHESS), rapporteure
Ward Keeler (University of Texas, Austin)
Dana Rappop
ort (CASE – EHESS), co-directrice
Stéphane Rennesson<
/strong> (LESC – Université de Paris Nanterre)
Sabine Trebinja
c (LESC – Université de Paris Nanterre), co-directrice
;
Salle B.016, Bâtiment B (Grappin), Université Paris Nanterre.
Les modalités de la soutenance (présentiel ou semi-présentiel) sont encore à déterminer, la jauge de la salle pour être vue à la hausse ou à la baiss e selon les consignes en vigueur. Dans le cas d'une soutenance en semi-prés entiel, un lien pour y assister à distance sera communiqué aux personnes in téressées (merci de vous manifester à l'adresse suivante : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.).
Résumé ;:
Cette thèse étudie les sound systems à Phetchabun, provin ce à la lisière des régions du Nord, du Centre et du Nord-Est de la Thaïlan de. L’usage du sound system, dispositif électro-acoustique mobilisant des r egistres extrêmes du son et des effets sonores (réverbération, écho, distor sion, ubiquité), y est généralisé. Il est utilisé au quotidien et dans les rituels locaux pour diffuser aussi fort que possible des contenus divers af in d’être entendu par un maximum de personnes. En étudiant la perception, l a variété des dispositifs – musicaux, liturgiques, audiophiles mais aussi r ituels et étatiques – la thèse illustre les fonctions du sound system. Pour quoi l’utiliser ? Qu’a changé son incorporation et sa généralisation d ans le monde sonore de Phetchabun et de Thaïlande ? Pour y répondre, l es outils de l’ethnomusicologie, de l’anthropologie de la musique et du son ainsi que les méthodes de l’anthropologie du bouddhisme et du rituel sont mis à profit.
Si le sound system transforme, sa généralisation tradui t aussi sa pertinence au sein de l’univers sonore qui l’accueille. Il s’int ègre ainsi dans une conception vernaculaire des médias et du son lui préexi stant, qui privilégie une logique de propagation dite « maximaliste&nb sp;» – plus il y en a, mieux c’est, plus c’est fort, mieux c’est. Par cette logique, le sound system renferme la possibilité, non seulement d’immerger l’individu dans le son, mais de le dissoudre dans le groupe : il éten d la communauté à la mesure de son irradiation sonore. L’Etat fait usage de cette fonction à travers un « corps sonore » national, créé par un réseau de sound systems coordonné sur l’ensemble du territoire. La puiss ance sonore est donc aussi proportionnelle au statut social de l’utilisateu r. D’autres ressorts peuvent être décelés lorsque des espaces et temporalit és mythiques sont recréés ou lorsque des formes archétypales et vibratoires comme le mandala sont manifestées par le son. Une quête du « ;son ultime » se dessine alors à laquelle s’adonne toutes les classes sociales grâce aux sound systems.
Mots-clés
Ethnomusic ologie – Thaïlande – Nord-Est (Isan) – Phetchabun – molam – sound systems – bouddhisme – phin prayuk (phin électri que) – sound studies – luk thung – musique populaire – As ie du Sud-Est – média.
Abstract :< /p>
This thesis focuses on the study of sound systems in the province of Phetchabun, located at the borders of the northern, northeastern and centra l regions of Thailand. The use of sound systems, an electro-acoustical appa ratus investing extremes registers of sound and sound effects (reverb, echo , distortion, ubiquity), is there generalized. It is used on a daily basis and for the numerous rituals, broadcasting as loud as possible different so und contents so as to be heard by, and gathered, the maximum amount of peop le. In studying perception, the variety of the machines – musical, liturgic al, audiophile, as well as ritual and state-implemented – this thesis inten ds to decipher the functions of sound system. Why using it? What have its i ncorporation and generalization changed in the Thai sound culture? The tool s of ethnomusicology, anthropology of music and sound, as well as methods o f anthropology of Buddhism and ritual will be put to use.
If sound sy stems transform, its generalization also indicates its relevance to the sou nd world that welcomes it. They are thus integrated into a vernacular media and sound theory that preexisted that favors a propagation logic called he re “maximalist” – the more, the better; the loudest, the better. Following this logic, the sound system has the possibility to, not only immerge indiv iduals in sound, but to dissolve them in a single collective body of listen ers: it extends community proportionally to the length of sound radiation e mitted. The State makes good use of this function through a national “sound body” consisting in a centralized grid of sound systems heard everyday and everywhere in the country. Sound power is also proportional to the social status of the user. But there are deeper motives at stakes; mostly sensible when mythical space-times are being recreated, or when archetypal vibrator y shapes as mandalas are manifested in sound. A quest of the ultim ate sound undertaken by all social classes and through sound systems is ong oing in Thailand.
Keywords
Ethnomusicology – Thailand – North-East (Isan) – Phetchabun – molam – sound systems – Buddhis m – phin prayuk (electric phin) – sound studies – luk thung – popular music – Southeast Asia – media.
บทความย่อของงานวิจัย
ตู้ระเบ ิดแผ่นดิน - เครื่องเสียงในอำเภอเมือง และอ ำเภอหล่มสัก จังหวัดเพชรบูรณ์
วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ศึกษาเรื่องเค รื่องเสียงในจังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งอยู่ติดกับภาคเหนือ ภาคกลาง และภาคตะวันออกเ ฉียงเหนือของประเทศไทย การใช้เครื่องเสียงที่นั้น สิ่งที่เรียกว่าเครื่องเสียง ก็คือ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่กระจายเสียงให้ดังที่สุด โดยเน้นเสียงทุ้ม เสียงกังวา น เสียงสะเทือนเป็นพิเศษ เครื่องเสียงนี้ใช้บรรเลงในงานแต่ละวัน รวมทั้งบรรเลง ในงานประเพณีท้องถิ่น โดยมีจุดหมายเพื่อให้มีเสียงดังมากที่สุดให้ผู้คนที่อยู่ รอบๆ จำนวนมากที่สุดได้ฟัง งานวิจัยนี้เอาตัวอย่างจากการศึกษาเอกสารเกี่ยวกับก ารสัมผัสของมนุษย์ และตัวอย่างจากการศึกษาด้านดนตรี ด้านพิธี ด้านทุกด้านที่เก ี่ยวกับเสียง เพื่อจะพยายามเข้าใจอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความเป็นมาของการใช้เคร ื่องเสียงว่า มีบทบาทอะไรบ้างในสังคมปัจจุบัน ทำไมต้องใช้เครื่องเสียง ใช้แล้ว มีการเปลี่ยนแปลงอะไร และเปลี่ยนแปลงอย่างไรในจังหวัดเพชรบูรณ์และในประเทศไทย เพื่อตอบเรื่องนี้ งานวิจัยนี้ได้ใช้เครื่องมือและทฤษฎีจากมนุษยวิทยา มนุษยดนต รีวิทยา มนุษยเสียงวิทยา รวมทั้งมนุษยวิทยาด้านพุทธศาสนาและจารีตประเพณี
เครื่องเสียงเปลี่ยนอะไรหลายอย่างแน่นอน แต่การที่จะได้รับความนิยมชมชอบ บ่งบ อกถึงการเข้าถึงสังคมโดยตรงของเทคโนโลยี่ ตัวอย่างเช่น เครื่องเสียงสอดคล ้องกับแนวคิดด้านสื่อสารที่ว่า ต้องสื่อสารให้ดังมากที่สุด แนวคิดนี้นักเขียนเ รียกว่า maximalist logic ซึ่งแปลง่ายๆ ว่า ยิ่งดังยิ่งดี ยิ่งเยอะยิ่งดี เครื ่องเสียงจึงสามารถทำให้บุคคลลืมตัวในสัญญาณเสียงที่กระจายออกมา และลืมตัวในกลุ ่มบุคคลที่ร่วมฟังสัญญาณเสียงนั้นด้วยกัน สัญญาณเสียงแบ่ง และขยายชุมชน รัฐก็ใ ช้อิทธิพลของเครื่องเสียงนี้ โดย ส.ว.ท. เสียงตามสาย และรถเคลื่อนที่ ที่กระจา ยเสียงทุกวัน ทั่วประเทศ อาจกล่าวว่าเครื่องเสียงมีอิทธิพลใหญ่ที่สุดของประเทศ ไทยก็ว่าได้ ความดังซึ่งเกี่ยวข้องกับอำนาจ และชั้นชนในสังคม แต่ว่าเครื่องเสี ยงมีบทบาทอย่างอื่นเช่น ตอนอยู่ในงานพิธี หรือตอนมีขบวนแห่ และมีบทบาทเกี่ยวกั บสุนทริยศาสตร์เป็นอย่างน้อย เครื่องเสียงเป็นเครื่องมือที่ดังที่สุดและไพเราะ ที่สุดซึ่งมีอิทธิพลต่อทุกชนชั้นในสังคม
คำสำคัญ
มนุษยดนตรีวิทยา / อีสาน / เพชรบูรณ์ / หมอลำ / เครื่องเสียง / สื่อ / พระพุท ธศาสนา / เสียง / พิณประยุกต์ / ลูกทุ่ง / เอเซียอาคเนย์ / ภูมิภาคเอเชียตะวัน ออกเฉียงใต้ / ประเทศไทย
